Menu

Goede of foute noten?

It's not the note you play that's the wrong note - it's the note you play afterwards that makes it right or wrong. - Miles Davis.

Laatst gebeurde het weer. In de groepsles van mijn jaartraining introduceerde ik een nieuwe klank (het ging over een noot die voorkomt in een bepaald akkoord, een 'tussendominant'). Vervolgens liet ik alle cursisten om beurten dezelfde oefening doen. Na afloop vroeg ik naar hun ervaring met deze nieuwe klank. Toen gebeurde er iets grappigs. Twee cursisten vonden die nieuwe noot de enige logische mogelijkheid, een derde hoorde de klank van de nieuwe noot nog niet, en de vierde cursist ontdekte dat ze beide klanken wel goed kon gebruiken in haar improvisatie. Zie hier het dilemma van de improvisatiecoach: de persoonlijke beleving van de leerling! 

Wat er -even heel analytisch - aan de hand was, was dat de één een dieper begrip van de muzikale klanken had dan de ander. De eerste twee cursisten hoorden duidelijk de grote terts in die tussendominant, hun eerste introductie met gemengde harmonie. De derde cursist hoorde deze klank nog niet, dat komt uiteindeijk later. De laatste cursist hoorde zowel de grote terts als de b10 (een toevoeging) in het akkoord.

Het zou voor mij natuurlijk veel gemakkelijker zijn als mijn cursisten allemaal het zelfde begrip hebben van muziek. Maar ook behoorlijk saai en totaal niet realistisch. Improviseren is de meest persoonlijke manier van muziek maken. En daarbij hoort ook een heel persoonlijke beleving van elke muzikale klank, en wéten waar die klank zich bevindt. Vergelijk het met een kok. Die moet de smaak van elk ingrediënt afzonderlijk kennen om het in de juiste dosering aan een gerecht toe te voegen. De sleutel? Zelf proeven! Het resultaat: een eigen stijl! Heel Holland Bakt staat niet voor niets bol van de signatuur-opdrachten.

Zo werkt het ook wanneer je zelf muziek bedenkt. Want welke noten zijn 'goed' wanneer je improviseert? Uiteindelijk bepaal jij dat zelf. Jouw persoonlijke ervaring met de klanken van ons muzikale systeem helpt je om te ontdekken welke klanken je mooi vindt en graag wilt spelen, en wáár je deze klanken kunt vinden. Begrijp me niet verkeerd: 'zomaar wat doen' is niet wat ik hier voorstel. Het is echt een voorwaarde om met aandacht de muzikale klanken te oefenen, alleen zó ontdek jij niet alleen stap voor stap ons muzikale systeem, maar ook jouw eigen signatuur.

Ik hou zelf van een zekere muzikale spanning en ben daarom dol op dissonante klanken in muziek. Het zijn klanken waarmee je - door even buiten de tonaliteit te gaan - tijdelijk spanning kunt creëren in muziek. En door ze vervolgens weer op te lossen, creëer je ontspanning. Je kunt ze ook 'outside' noten noemen. Ik leerde deze outside klanken zelf best wel laat, na eerst járen gezwoegd om goed 'inside' over akkoorden te spelen. Maar in mijn eigen cursus leer ik mijn leerlingen al in hun tweede les hoe ze spanning en ontspanning kunnen creëren in hun melodische improvisatie over één akkoord. Deze allereerste oefening deel ik met je in onderstaande video. Daarin laat ik je zien hoe je deze klanken zelf kunt proeven, door héél goed op je lichaamsgevoel te letten. En hoe je er vervolgens mee kunt spelen, en melodische spanning en ontspanning kunt creëren. Probeer het zelf maar eens uit. Veel succes!